الملا فتح الله الكاشاني

345

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

جمعى از بنى تميم بدرويشان صحابه استهزا ميكردند حق تعالى فرمود كه استحقاق گروهى مكنيد كه در ايمان با ايشان شريك باشيد شايد كه اين گروه كه در ظاهر حال فقيراند نزد حق تعالى بهتر باشند از اغنيائى كه مرفه الحال باشند انس روايت كند كه روزى ام سلمه ( رض ) ازارى سفيد در ميان بسته بود و گوشهء آن را در پس پشت فرو گذاشته به زمين ميكشيد عايشه زبان بسخرية گشوده و با حفصه گفت آنگوشه ازار كه ام سلمه از پس خود ميكشد گوييا زبان سگ است كه از ميان دهن بيرون مىكند حق تعالى فرمود كه وَ لا نِساءٌ و بايد كه سخريه نكنند زنان مِنْ نِساءٍ از زنان ديگر عَسى أَنْ يَكُنَّ شايد كه باشند آن زنان سخريه كرده شدگان خَيْراً مِنْهُنَّ بهتر از زنانى كه سخريه كنندگانند از حسن بصرى نقل است كه اينكلام در حق زنان نازلشده كه ام سلمه را بكوتاهى قامت استهزا ميكردند از ابن عباس روايتست كه صفيه بنت حى اخطب نزد رسول آمد و شكاية كرد كه زنان تو مرا عيب ميكنند ميگويند يا يهوديه بنت يهوديين اى جهود دختر دو جهود حضرت فرمود كه ايشانرا بگوى كه پدر من هارونست و عم من موسى و شوهر من محمد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم حق تعالى اين آيه فرستاد كه وَ لا تَلْمِزُوا و بايد كه طعنه نزنيد و عيب مكنيد أَنْفُسَكُمْ نفسهاى خود را يعنى اهل ملت خود را چه مؤمنان بمثابه يك نفس‌اند پس هر كه ديگرى را عيب كند گويا خود را عيب كرده و اگر غير ملت باشد طعن و عيب او جايز است و لهذا فقهاى ما تجويز طعن كرده‌اند بر جميع كفار و مخالفين لعنة اللّه عليهم اجمعين وَ لا تَنابَزُوا و بايد كه ببدى نخوانند يكدگر را بِالْأَلْقابِ بلقبهاى يعنى بلقبهاى زشت يكدگر را مخوانيد چنان كه يهود و ترسا كه مسلمان شده باشند ايشانرا گويند يا يهودى يا نصرانى يا مؤمن را گويند يا منافق بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بدناميست كسى را آنچه متضمن فسق است يعنى كسى را بيهود و نصرانى و ترسا ملقب ساختن بَعْدَ الْإِيمانِ پس از ايمان آوردن او يا بد چيزيست اكتساب اسم فسوق بغيبت كردن اهل ايمان و تلميز ايشان و در كشاف گفته كه اسم مشتق است از سمو بمعنى ارتفاع و علو و حقيقت معنى آنست كه بد است ذكرى كه مرتفع است مر مؤمن را آنكه بعنوان فسق مذكور شود چه آن موجب انخفاظ است پس بايد كه كسى را بعد از ايمان كافر نخوانند همچنين كسى را كه تايب شد فاسق نخوانند وَ مَنْ لَمْ يَتُبْ و هر كه توبه نكند از اين امور مذموم و نادم نشود فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ پس آنگروه ستم كاران‌اند به جهت وضع عصيان در موضع